Caballos de piedra centenarios en la tumba del rey Nguyen

Khi xưa, con ngựa được dùng để vua cưỡi, để đánh trận hay vận chuyển lương thực, hàng hóa cho triều đình nhà Nguyễn. Sau khi các vị vua băng hà, ngựa cũng được tạc tượng bằng đá, đặt phía trước sân bái đình của lăng vua và tồn tại cho đến ngày nay.

Antiguamente, el caballo se usaba para que el rey montara, para luchar en batallas o para transportar alimentos y mercancías para la corte de la dinastía Nguyen. Después de que los reyes fallecieron, los caballos también fueron tallados con estatuas de piedra, colocados frente al patio de culto del mausoleo del rey y existen hasta hoy (Imagen de caballos de piedra en el mausoleo del rey Khai Dinh, ciudad de Hue).

Ngựa đá xuất hiện tại hầu hết các lăng vua Nguyễn, đứng cùng voi đá và hàng quan triều đình cũng được tạc bằng đá.

Los caballos de piedra aparecen en la mayoría de los mausoleos del rey Nguyen, junto con elefantes de piedra y mandarines de la corte también tallados en piedra.

Đây không phải là yếu tố trang trí đơn thuần, mà là một phần trong bố cục nghi lễ của cung đình. Khi đặt ngựa đá trước lăng, triều đình gửi gắm quan niệm về sự trung thành và sự phụng sự đối với nhà vua được kéo dài sang cả thế giới bên kia.

Este no es un elemento decorativo simple, sino una parte de la disposición ritual de la corte. Al colocar caballos de piedra frente a la tumba, la corte transmite el concepto de lealtad y servicio al rey extendiéndose al otro mundo.

Điểm đáng chú ý là tạo hình ngựa đá ở Huế khá tiết chế. Ngựa không được thể hiện trong tư thế phi nhanh hay phô bày sức mạnh dữ dội, mà đứng thẳng, bốn chân trụ vững, đầu hơi cúi.

Un punto notable es que la forma del caballo de piedra en Hue es bastante moderada. El caballo no se representa en una postura de correr rápido o mostrar una fuerza feroz, sino que se pone de pie, con cuatro patas firmes y la cabeza ligeramente inclinada.

: Gương mặt ngựa không dữ, cũng không biểu cảm mạnh. Cách tạo hình này phù hợp với tinh thần thẩm mỹ của triều Nguyễn: cân bằng và có chiều sâu.

El rostro del caballo no es feroz ni expresivo. Esta forma es adecuada para el espíritu estético de la dinastía Nguyen: equilibrado y profundo.

Do tuân thủ những nguyên tắc chung khi kiến tạo sơn lăng cho các bậc đế vương, lăng của các vua triều Nguyễn đều có bi đình và bái đình. Bi đình là nhà bia, nơi dựng bia ghi công đức của chủ nhân khu lăng; bái đình là sân chầu, nơi vua kế nhiệm cùng các đình thần văn võ đến bái lạy trong các dịp húy nhật, lễ kỵ. Đây cũng là không gian mà ngựa góp mặt.

Debido al cumplimiento de los principios generales al construir la tumba de montaña para los emperadores, las tumbas de los reyes de la dinastía Nguyen tienen tumbas y santuarios. La tumba es una casa de estelas, donde se erige una estela que registra los méritos del dueño del complejo de tumbas; el santuario es un patio de adoración, donde el rey sucesor y los funcionarios civiles y militares vienen a rezar durante los festivales y ceremonias. Este es también el espacio donde participan los caballos.

Mỗi bái đình đều có hai hàng tượng quan viên văn võ và voi, ngựa chầu hầu. Trong trật tự sắp đặt ấy, ngựa đứng ở bậc thứ ba, sau văn quan, võ quan và ngang với tượng voi.

Cada pagoda tiene dos filas de estatuas de funcionarios civiles y militares y elefantes y caballos que adoran. En ese orden de disposición, los caballos están en el tercer escalón, después de los funcionarios civiles y militares, y a la altura de las estatuas de elefantes.

Trên hình là ngựa đá ở lăng Minh Mạng, đứng cạnh là voi đá.

Caballo de piedra en la tumba de Minh Mang, de pie al lado está el elefante de piedra.

Los motivos están grabados en las caderas del caballo.

Trán của ngựa đá trước lăng vua Minh Mạng.

La frente del caballo de piedra frente a la tumba del rey Minh Mang.

Caballo de piedra en el mausoleo del rey Gia Long.

Ở lăng vua Khải Định cũng có hai tượng ngựa đá trước bái đình.

En la tumba del rey Khai Dinh también hay dos estatuas de caballos de piedra frente a la casa comunal.

Theo nhà nghiên cứu Trần Đức Anh Sơn, nguyên Giám đốc Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, trong 12 con vật cầm tinh của 12 con giáp, ngựa là con vật xuất hiện nhiều trong đời sống văn hóa nghệ thuật ở Huế, có lẽ chỉ sau rồng, linh vật đứng đầu trong tứ linh và là biểu tượng của thiên tử. “Con ngựa có mặt trong sáu khu lăng của các vua nhà Nguyễn, từ lăng Gia Long xây dựng đầu thế kỷ XIX đến lăng Khải Định xây dựng vào thập niên 1920, trừ lăng Dục Đức”, ông Sơn viết.

Según el investigador Tran Duc Anh Son, ex director del Museo de Antigüedades de la Corte Real de Hue, entre los 12 animales del zodíaco de los 12 animales del zodíaco, el caballo es el animal que más aparece en la vida cultural y artística de Hue, probablemente solo después del dragón, el animal espiritual que encabeza los cuatro animales sagrados y es un símbolo del hijo celestial. "El caballo está presente en los seis mausoleos de los reyes Nguyen, desde el mausoleo Gia Long construido a principios del siglo XIX hasta el mausoleo Khai Dinh construido en la década de 1920, excepto el mausoleo Duc Duc", escribió el Sr. Son.

Cũng theo ông Trần Đức Anh Sơn, tùy từng giai đoạn lịch sử và hoàn cảnh cụ thể, hình tượng ngựa trong các lăng vua Nguyễn có những khác biệt rõ rệt. Ngựa ở các lăng Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Khải Định được tạc bằng đá; riêng ngựa ở lăng Đồng Khánh lại được đúc bằng xi măng. Ngựa lăng Gia Long có vóc dáng rắn rỏi, kiêu dũng; ngựa lăng Minh Mạng to mập, uy nghi, đường bệ...

También según el Sr. Tran Duc Anh Son, dependiendo de cada período histórico y circunstancias específicas, la imagen del caballo en las tumbas del rey Nguyen tiene claras diferencias. Los caballos en las tumbas de Gia Long, Minh Mang, Thieu Tri, Khai Dinh están tallados con piedra; especialmente los caballos en la tumba de Dong Khanh están fundidos con cemento. El caballo de la tumba de Gia Long tiene una figura robusta y valiente; el caballo de la tumba de Minh Mang es grande, corpulento, majestuoso, digno...