Rằm tháng Chạp là mốc thời gian chuẩn bị khép lại một năm âm lịch. Đây là dịp để mỗi gia đình bày tỏ lòng biết ơn với tổ tiên, thần linh, đồng thời cầu mong sự bình an, suôn sẻ trước thềm năm mới.
Vào ngày này, nhiều gia đình Việt duy trì phong tục cúng Rằm như một nét sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc, mang ý nghĩa sum họp và hướng về cội nguồn.
Lễ cúng Rằm tháng Chạp không đặt nặng hình thức mà đề cao sự trang nghiêm và thành tâm. Gia chủ thường sắp sửa mâm lễ gọn gàng, sạch sẽ để dâng lên ông bà tổ tiên cùng các vị thần linh cai quản trong nhà và khu vực cư trú.
Theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam (NXB Văn hóa Thông tin), lễ vật cúng Rằm tháng Chạp cơ bản gồm hương, hoa, trầu cau, hoa quả, tiền vàng và chén nước sạch. Tùy điều kiện mỗi gia đình, mâm lễ có thể bổ sung lễ mặn như gà luộc, xôi, canh, rượu nhằm thể hiện sự chu đáo và lòng kính lễ.
Dù ngày chính Rằm (15 tháng Chạp, tức 2.2 dương lịch) được xem là ngày hắc đạo, gia chủ vẫn có thể tiến hành nghi lễ vào các khung giờ tốt, đặc biệt vào sáng sớm hoặc chiều tối. Các khung giờ gồm: giờ Dần (3h-5h), Mão (5h-7h), Tỵ (9h-11h), Thân (15h-17h), Tuất (19h-21h) và Hợi (21h-23h).
Trong nghi lễ cúng Rằm tháng Chạp, văn khấn là phần quan trọng, thể hiện sự kính cẩn và lời nguyện cầu của gia chủ gửi tới các đấng bề trên.
Dưới đây là văn khấn Rằm tháng Chạp, trích theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười Phương Chư Phật, Chư phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Đông Thần quân.
Con kính lạy ngài Bản gia thổ địa Long Mạch.
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Phúc đức Tôn thần.
Con kính lạy ngài tiền hậu địa chủ tài thần.
Con kính lạy các Tôn thần cai quản trong khu vực này.
Tín chủ (chúng) con là:..
Ngụ tại:..
Hôm nay là ngày...... tháng...... năm.... (Rằm tháng Chạp năm Ất Tỵ), tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả đốt nén hương thơm dâng lên trước án.
Chúng con thành tâm kính mời: ngài Kim Niên đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương, ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân, ngài Bản gia Thổ địa, Long Mạch Tôn thần, các ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Phúc đức chính thần, các vị Tôn thần cai quản trong khu vực này.
Cúi xin các Ngài nghe thấu lời mời thương xót thương tín chủ giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con toàn gia an lạc công việc hanh thông. Người người được bình an, lộc tài tăng tiến, tâm đạo mở mang, sở cầu tất ứng, sở nguyện tòng tâm.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
