Hiện nay, không ít người hình thành thói quen ăn uống vội vàng như vừa ăn vừa làm việc, nhìn màn hình hoặc tranh thủ ăn khi di chuyển. Dù giúp tiết kiệm thời gian, thói quen này tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, đặc biệt là hệ tiêu hóa và gan.
Theo các chuyên gia y tế, tốc độ ăn không chỉ quyết định lượng thức ăn nạp vào mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình trao đổi chất, khả năng kiểm soát đường huyết và chức năng gan. Bác sĩ Anil Kumar Jangid, chuyên gia tư vấn cao cấp khoa Tiêu hóa, Bệnh viện CK Birla (Jaipur, Ấn Độ) cho biết, ăn nhanh có thể chưa gây tổn thương gan ngay lập tức, nhưng nếu kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và các bệnh lý về gan.
Ăn nhanh tác động đến gan và chuyển hóa ra sao?
Khi ăn quá nhanh, não bộ không kịp nhận tín hiệu no từ ruột, khiến con người dễ ăn quá nhiều mà không nhận ra. Lượng năng lượng dư thừa này sẽ được chuyển hóa thành mỡ và tích tụ trong cơ thể, trong đó gan là cơ quan chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất.
Theo bác sĩ Jangid, thói quen ăn nhanh làm tăng nguy cơ kháng insulin, yếu tố then chốt dẫn đến gan nhiễm mỡ không do rượu. Việc đường huyết tăng đột biến sau mỗi bữa ăn buộc tuyến tụy phải tiết nhiều insulin hơn. Khi tình trạng này lặp lại thường xuyên, cơ thể giảm nhạy cảm với insulin, khiến mỡ tích tụ trong gan ngày càng nhiều. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy người ăn nhanh thường có cân nặng cao hơn, vòng eo lớn hơn và dễ mắc hội chứng chuyển hóa, những yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh gan.
Không chỉ vậy, ăn nhanh thường đi kèm với việc lựa chọn thực phẩm kém lành mạnh. Các món ăn siêu chế biến, nhiều đường và chất béo thường được ưu tiên vì dễ ăn và không cần nhai kỹ. Điều này khiến gan phải xử lý lượng lớn đường và chất béo xấu trong thời gian ngắn, làm tăng nguy cơ viêm gan và tích tụ mỡ. Về lâu dài, gan bị quá tải liên tục sẽ suy giảm chức năng và ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình chuyển hóa của cơ thể.
Ăn chậm là thói quen đơn giản giúp bảo vệ gan
Ăn quá nhanh cũng gây rối loạn hệ tiêu hóa do thức ăn không được nhai kỹ, làm tăng nguy cơ trào ngược axit, đầy hơi, kích ứng ruột và mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Điều này đặc biệt đáng lo ngại bởi ruột và gan có mối liên hệ chặt chẽ thông qua trục ruột – gan. Khi ruột suy yếu, các chất độc và yếu tố gây viêm có thể xâm nhập vào máu và gây thêm áp lực cho gan.
Theo bác sĩ Jangid, bảo vệ gan không đòi hỏi chế độ ăn kiêng khắt khe mà bắt đầu từ việc ăn uống có ý thức. Mỗi bữa ăn nên được dành đủ thời gian, nhai kỹ, tránh sử dụng điện thoại hay xem tivi khi ăn. Bên cạnh đó, chế độ ăn cân bằng với chất xơ, protein nạc, chất béo lành mạnh cùng rau củ và trái cây giúp đường huyết tăng chậm hơn, từ đó giảm gánh nặng chuyển hóa cho gan.
