Rau sam là loại rau dại phổ biến ở nhiều quốc gia châu Á, châu Phi và Địa Trung Hải. Theo phân tích dinh dưỡng, rau sam giàu omega-3 thực vật (ALA), vitamin C, vitamin E, beta-carotene, polyphenol và flavonoid.
Đây đều là các hoạt chất sinh học có liên quan trực tiếp đến việc giảm stress oxy hóa và viêm - hai yếu tố cốt lõi gây tổn thương gan.
Theo National Institutes of Health (NIH), stress oxy hóa là nguyên nhân trung tâm trong tiến triển của gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD). Các chất chống oxy hóa từ thực phẩm có thể giúp bảo vệ màng tế bào gan và cải thiện hoạt động của enzyme giải độc nội sinh.
Rau sam tác động lên gan thông qua nhiều cơ chế đã được nghiên cứu.
Thứ nhất, giảm stress oxy hóa tại tế bào gan. Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất rau sam giúp tăng hoạt tính của các enzyme chống oxy hóa như superoxide dismutase (SOD) và catalase, đồng thời làm giảm malondialdehyde (MDA) - chỉ dấu của tổn thương oxy hóa lipid.
Điều này giúp tế bào gan bền vững hơn trước tác động của độc tố và chất chuyển hóa trung gian.
Thứ hai, chống viêm và hỗ trợ phục hồi gan. Theo các tổng quan đăng tải trên Journal of Ethnopharmacology, flavonoid và omega-3 trong rau sam có tác dụng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế các cytokine tiền viêm như TNF-α và IL-6. Đây là các chất thường tăng cao trong viêm gan và gan nhiễm mỡ, làm gián đoạn quá trình thải độc của gan.
Thứ ba, hỗ trợ chuyển hóa lipid và giảm gánh nặng cho gan. Tổ chức Y tế Thế giới nhấn mạnh, rối loạn chuyển hóa lipid là yếu tố then chốt dẫn đến gan nhiễm mỡ và suy giảm chức năng giải độc.
Omega-3 thực vật trong rau sam giúp cải thiện tỷ lệ mỡ máu, giảm tích tụ triglyceride trong gan, từ đó tạo điều kiện để gan tập trung vào chức năng thải độc.
Việc đa dạng hóa nguồn rau, đặc biệt là rau lá xanh và rau dại ăn được, giúp tăng phổ vi chất và hợp chất sinh học có lợi cho gan.
Nên nấu canh rau sam với thịt nạc hoặc đậu phụ, hạn chế dầu mỡ.
Luộc hoặc xào nhanh với lượng dầu tối thiểu để giữ hoạt chất.
Kết hợp với các thực phẩm giàu vitamin C để tăng hiệu quả chống oxy hóa.
Chỉ sử dụng rau sam sạch, không nhiễm thuốc trừ sâu hay kim loại nặng.
